Số ca mắc tay chân miệng ở TP.HCM đang tăng nhanh 4,6 lần, đặc biệt có sự xuất hiện của chủng vi rút EV71 độc lực cao, lây lan nhanh, dễ gây biến chứng nặng và có nguy cơ tử vong, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi.

Tại bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh thời gian qua bác sĩ ghi nhận một số trường hợp bệnh nhi mắc tay chân miệng đến khám và điều trị, chủ yếu ở mức độ 1 và 2a.

BSCKII. Phạm Ngọc Mười- Trưởng khoa các bệnh nhiệt đới – Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh sẽ giải đáp một vài câu hỏi mà cha mẹ hay thắc mắc dưới đây:

Tay chân miệng là bệnh gì?

Tay chân miệng là bệnh nhiễm trùng cấp tính do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây nên, thường gặp nhất là Coxsackie A16 và Enterovirus typ 71, trong đó virus Enterovirus typ 71 (EV71) gây nhiều biến chứng nguy hiểm viêm não, viêm màng não, viêm phổi, viêm cơ tim và có thể dẫn đến tử vong. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên có đến 90% là ở trẻ nhỏ, nhất là các bé dưới 5 tuổi.

Bệnh có những dấu hiệu và triệu chứng gì?

Thời gian trẻ mắc bệnh tay chân miệng từ lúc trẻ bị phơi nhiễm tới lúc khởi phát triệu chứng khoảng 3 đến 6 ngày. Người ta gọi là thời gian ủ bệnh. Trẻ thường có triệu chứng bắt đầu như sốt, đau họng, và chảy mũi- giống như cảm lạnh thông thường- nhưng sau đó phát ban với mụn bóng nước nhỏ xuất hiện ở một số vùng trên cơ thể:

– Ở miệng: Trong má, nướu răng, ở bên lưỡi, và xung quanh miệng.

– Ngón tay, lòng bàn tay, mu tay

– Lòng bàn chân- ngón chân

– Mông

Chú ý: Một hoặc một vài vị trí khác trên cơ thể có thể mọc mụn bóng nước.

Triệu chứng thì xấu đi sau một vài ngày đầu tiên, nhưng sẽ hồi phục trong khoảng 1 tuần. Bong da ngón tay- chân, hoặc tróc móng có thể xảy ra sau 1-2 tuần, nhưng thường không có hại.

Bệnh tay chân miệng chẩn đoán như thế nào?

Trẻ mắc bệnh tay chân miệng dựa trên các triệu chứng bạn mô tả và khám trẻ như loét họng- miệng, phát ban. Tùy thuộc vào triệu chứng và mức độ nặng của trẻ bác sĩ có thể lấy mẫu xét nghiệm từ dịch họng của trẻ.

Điều trị bệnh tay chân miệng như thế nào?

Không có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh tay chân miệng. Hiện nay cũng chưa có vaccine phòng bệnh tay chân miệng. Cách điều trị bệnh chủ yếu là điều trị triệu chứng, chăm sóc bệnh nhân tại nhà và sử dụng các loại thuốc hạ sốt, giảm đau, bù đủ nước cho cơ thể theo hướng dẫn của Bác sĩ. Thường cha mẹ có thể dùng hạ sốt, giảm đau cho trẻ bằng paracetamol hoặc ibuprofen.

Đối với đau miệng:

– Với trẻ trên 1 tuổi, cha mẹ có thể thảo luận với bác sĩ về việc sử dụng các loại thuốc dạng dung dịch làm giảm đau và làm dịu các vết loét trong miệng cho trẻ. Không sử dụng thuốc súc miệng vì chúng có thể làm đau hơn.

– Với trẻ từ 1 đến 6 tuổi: Cho một ít thuốc vào miệng của trẻ hoặc cho nó vào một miếng gạt chấm vào các vết loét.

– Với trẻ trên 6 tuổi: Sử dụng dung dịch sát khuẩn giảm đau để làm sạch miệng. Giữ chúng ở trong miệng kéo dài nhất có thể. Sau đó trẻ có thể nhổ ra ngoài.

Tránh mất nước:

Trẻ em bị tay chân miệng có thể cần nhiều nước. Hãy gọi cho bác sĩ của trẻ hoặc cho trẻ tới bệnh viện nếu trẻ có các dấu hiệu mất nước.

Theo dõi tình trạng bệnh và chăm sóc y tế kịp thời. Nếu trẻ có các biểu hiện bất thường như sốt cao, li bì, mất tỉnh táo cần nhập viện ngay lập tức.

Thời gian lây kéo dài bao lâu?

Thường dễ lây nhất trong 1 tuần đầu tiên của bệnh. Nhưng trẻ bị tay chân miệng có thể lây virus qua đường hô hấp ( dịch tiết từ mũi, miệng, phổi,…) từ 1-3 tuần, và có thể lây qua phân từ 1 vài tuần đến hàng tháng sau khi bắt đầu bị nhiễm khuẩn.

.Bệnh tay chân miệng lây lan như thế nào?

Virus gây bệnh tay chân miệng thường lây từ người sang người thông qua nhiều các tiếp xúc khác nhau.

Đường hô hấp:

– Tiếp xúc với các giọt tiết lớn tiết ra từ trẻ khi trẻ nói chuyển, ho, hoặc chảy mũi. Những giọt tiết này có thể ở trên hoặc khi được tiếp xúc với mất, mũi hoặc miệng. Tất cả những giọt tiết này đề không lưu thông trong không khí, thường chúng di chuyển không quá 3 feet ( 1.8m) và rơi xuống đất.

– Tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp ( chất nhầy mũi, hoặc nước bọt) từ các vật bị dính các chất tiết chứa virus từ trẻ tiết ra.

Đường phân miệng:

– Do tiếp xúc với phân của trẻ , người bị nhiễm. Thường đứa trẻ bị nhiễm làm ngón tay của mình tiếp xúc với phân và sau đó chạm vào đứa trẻ khác hoặc đồ vật, và đứa trẻ chạm vào đồ vật bị nhiễm bẩn, đưa lên miệng mình.

. Làm thế nào để ngăn ngừa và kiểm soát sự lây lan của bệnh tay chân miệng?

– Dạy trẻ che miệng- mũi khi ho, hắt hơi bằng khăn giấy dùng 1 lần. Hướng dẫn trẻ rửa tay ngay sau khi tiếp xúc với dịch nhầy, che miệng. Thay quần áo hoặc đồ che bị nhiễm bẩn.

– Rửa tay sau khi thay rã. Cha mẹ hoặc người chăm trẻ có thể chuyển virus sang bề mặt khác khi tiếp xúc với phân, chất lỏng hoặc nước bọt của trẻ.

– Rửa sạch sẽ và vệ sinh đồ chơi có tiếp xúc với nước bọt của trẻ.

– Không chia sẻ thức ăn, đồ uống cá nhân khi chạm vào miệng của trẻ : như thức ăn thừa, đồ uống, khăn tắm, bàn chải,…

– Bảo vệ những đứa trẻ khác trong nhà. Hãy chắc chắn rằng cha mẹ không cho trẻ tiếp xúc gần với một trẻ khác bị nhiễm bệnh. Ôm, hôn, chơi chung đồ chơi, có thể làm lây nhiễm bệnh nhanh chóng. Nếu trẻ chung phòng với 1 trẻ bị bệnh khác, hay tách chúng ra.

– Khử trùng bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc, chạm vào. Điều này có thể hữu ích để phòng bệnh cho anh chị em trong nhà.

. Trẻ có thể đi học hoặc chăm trẻ bị tay chân miệng không?

Có, trừ khi:

– Trẻ cảm thấy không khỏe để tham gia lớp học hoặc bị sốt.

– Giáo viên hoặc người chăm trẻ cảm thấy mình không thể chăm sóc trẻ bị bệnh mà không ảnh hưởng tới những trẻ khác trong lớp. Chảy nước dãi nhiều với miệng bị viêm loét là một vấn đề rất khó quản lý ở trẻ bị tay chân miệng.

– Trẻ có nhiều mụn nước vỡ. Thường mất khoảng 7 ngày để lành các mụn đó

. Khi nào trẻ có thể đi học trở lại?

Trẻ được tới lớp sau khi các tiêu chỉ ở trên ( được loại trừ, và đứa trẻ cảm thấy ổn để tham gia lớp học. Nói chuyện với bác sĩ của con bạn nếu bạn cảm thấy không chắc chắn để trẻ tới trường hoặc cần chăm sóc thêm.

Nếu trẻ bị tay chân miệng, trẻ có thể bị mắc lại không?

Có. Một đứa trẻ bị bệnh chân miệng có thể bị mắc lại tay chân miệng với cùng hoặc loại virus khác nhau gây ra bệnh tay chân miệng.